Dünyada 700 milyondan fazla insan elektriğe erişemezken küresel elektrik talebindeki artış, toplam enerji talebindeki büyümenin yaklaşık iki katına ulaştı. EIF 2026 Enerji Dönüşüm Fuarı ve Kongresi’nin açılışında konuşan İklim Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Güven, elektrikli araçlar ve veri merkezlerinin tüketimi artırdığına dikkat çekerek Türkiye’nin kişi başına yaklaşık 4 bin kilovatsaat elektrik tüketimiyle kritik refah eşiğinde bulunduğunu söyledi.
Antalya ANFAŞ Fuar Merkezi’nde 5–7 Kasım tarihleri arasında düzenlenen EIF 2026’nın açılışında enerji sektörünün küresel gündemi ve Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımları değerlendirildi. İklim Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Güven, elektriğe erişim, artan talep, depolama teknolojileri ve YEKA yarışmalarına ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.
Elektrik Talebindeki Artışın İki Katına Ulaştı
Enerjinin yoktan var edilemeyeceğini, yalnızca bir biçimden diğerine dönüştürüldüğünü belirten Güven, enerji sektörünün temel meselesinin bu dönüşümü daha verimli, temiz ve düşük maliyetli gerçekleştirmek olduğunu ifade etti.
Küresel elektrik talebinin yıllık yüzde 3–4 büyüdüğünü belirten Güven, bu oranın toplam enerji talebindeki artış hızının yaklaşık iki katı olduğunu söyledi. Elektrikli araçlar, ısı pompaları, soğutma ihtiyacı, sanayide elektrifikasyon ve veri merkezlerinin elektrik tüketimindeki yükselişte etkili olduğunu vurguladı.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın öngörüsüne göre veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar iki katından fazla artmasının beklendiğini aktaran Güven, elektrik tüketimi ile insani gelişmişlik arasındaki ilişkiye de dikkat çekti.
Mevcut kullanım teknolojileri dikkate alındığında kişi başına yıllık net elektrik tüketimi 4–5 bin kilovatsaate ulaşana kadar eğitim, sağlık, yaşam süresi ve gelir göstergelerinin hızla yükseldiğini belirten Güven, dünyada 700 milyonu aşkın insanın hâlâ elektriğe erişemediğini ifade etti.
Bazı Afrika ülkelerinde kişi başına yıllık elektrik tüketiminin birkaç yüz kilovatsaat düzeyinde kaldığını, gelişmiş ülkelerde ise 8–15 bin kilovatsaat aralığına çıktığını kaydeden Güven, Türkiye’nin yaklaşık 4 bin kilovatsaatlik kişi başı tüketimle kritik eşikte bulunduğunu söyledi.
YEKA Yarışmalarında 2.285 MW Kapasite Tahsis Edildi
Güven, konuşmasında YEKA RES-2026 ve YEKA GES-2026 yarışmalarının sonuçlarını da değerlendirdi.
2 Kasım’da tamamlanan YEKA RES-2026 kapsamında Sivas, Kütahya, Manisa ve Balıkesir’deki 7 projede toplam 1.500 MW kapasite tahsis edildiğini belirten Güven, yarışmalara 29 şirketin 73 teklif verdiğini aktardı. Tekliflerin kilovatsaat başına 3,50 avro sentlik taban fiyatında yoğunlaştığını ve toplamda 60 milyon avroyu aşan katkı payı taahhüdünde bulunulduğunu ifade etti. Balıkesir-4 yarışmasının 34 tur sürmesi de rekabetin yoğunluğunu ortaya koydu.
3 Kasım’da sonuçlanan YEKA GES-2026’da ise 11 projede 785 MW kapasite tahsis edildi. Konya’dan Diyarbakır’a, Mardin’den Kahramanmaraş’a, Denizli’den Ankara’ya uzanan projelerde fiyat kilovatsaat başına 3,25 avro sentlik taban seviyeye inerken yarışmalar katkı payı üzerinden sonuçlandı.
İki yarışmanın toplamında 2.285 MW yeni kapasite ve yaklaşık 1,9 milyar dolarlık yatırımın Türkiye’ye kazandırıldığını belirten Güven, İklim Enerji’nin de Ankara-2 GES yarışmasını kazandığını açıkladı. Şirketin 30 MWe kapasiteli proje için çalışacağını ifade eden Güven, bu sonucu bir sorumluluk olarak değerlendirdiklerini söyledi.
Enerji Depolama ve Yapay Zekâ Öne Çıkıyor
Yenilenebilir enerji kaynaklarının depolanması ve elektrik sisteminin dengede tutulmasının önemine dikkat çeken Güven, depolama teknolojilerindeki gelişmeleri değerlendirdi.
Son 15 yılda lityum iyon pil fiyatlarının yüzde 90’dan fazla düşerek kilovatsaat başına 110 doların altına indiğini belirten Güven, sodyum iyon pillerin seri üretime geçtiğini söyledi. Akış pilleri, sıkıştırılmış hava, termal depolama ve pompaj depolamalı sistemlerin de farklı ihtiyaçlara yönelik çözümler sunduğunu ifade etti.
Yapay zekânın enerji sektörü üzerindeki etkisinin iki yönlü olduğunu belirten Güven, veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını artırırken üretim tahmini, şebeke dengesi, depolama optimizasyonu ve arıza önleme gibi alanlarda da önemli kolaylıklar sağladığını kaydetti.
Güneş Enerjisinde Tarım GES ve Yüzer GES Fırsatları
EIF 2026 kapsamında düzenlenen “Güneş Enerjisinde Yeni Pazarlar: Tarımdan Sanayiye, Çatıdan Yüzer GES’e” başlıklı panelde konuşan İklim Enerji Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Onur Özcan, güneş enerjisi sektörünün yeni uygulama alanlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
İzin süreçlerinin küçük ve büyük ölçekli projelerde zaman alabildiğini belirten Özcan, buna rağmen güneş enerjisinin geleceğine iyimser baktıklarını söyledi. Türkiye’de ve faaliyet gösterdikleri diğer ülkelerde kendilerine ulaşan taleplerin sektörde yeni iş alanlarının oluştuğunu gösterdiğini ifade etti.
2016 yılında Prof. Dr. Kutalmış Güven ile birlikte kurdukları İklim Enerji’nin bugün üç ülkede proje geliştirme, mühendislik, kurulum, bakım ve işletme hizmetleri sunduğunu belirten Özcan, önümüzdeki dönemde depolamalı güneş enerjisi yatırımlarına da odaklanacaklarını açıkladı.
Elektrikli araç şarj istasyonlarının artan enerji ihtiyacının, yerinde güneş enerjisi üretimi ve batarya depolama çözümleri için fırsatlar yarattığını vurgulayan Özcan, Tarım GES uygulamalarının tarımsal üretim sürerken aynı arazide elektrik üretimine imkân tanıdığını söyledi.
Limanlar ve marinalarda karşılaşılan izin süreçlerini teknik çalışmalarla aşmaya çalıştıklarını belirten Özcan, Çiğli’de gerçekleştirilen yansıma analizinin sonraki projeler için de örnek oluşturduğunu ifade etti. Deniz üstü platformlarda güneş enerjisinden yararlanma seçeneklerinin de mühendislik çalışmalarıyla değerlendirildiğini kaydetti.
Özcan ayrıca, yapay zekânın büyüttüğü veri merkezi enerji ihtiyacına yönelik olarak Bahreyn’de bir santral üzerinde çalıştıklarını belirtti. Güneş enerjisindeki yeni fırsatların değerlendirilmesi için elektriğe nerede ve hangi amaçla ihtiyaç duyulduğuna bakılması, farklı ihtiyaçlara uygun çözümler geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
